Piyasa yapıcılığı sistemi, borsada işlem gören belirli hisse senetlerinde likiditeyi artırmak, fiyat sürekliliğini sağlamak ve aşırı dalgalanmaları önlemek amacıyla kurulan bir mekanizmadır. Bu sistemde, Borsa İstanbul tarafından yetkilendirilmiş aracı kurumlar, sorumlu oldukları hisselerde sürekli olarak hem "alış" hem de "satış" emri vermekle yükümlüdürler. Böylece yatırımcı, bir hisseyi satmak veya almak istediğinde karşı tarafta her zaman bir muhatap (piyasa yapıcı) bulabilir. Bu sistem, özellikle işlem hacmi düşük olan hisselerin daha düzenli bir pazar yapısına kavuşmasını sağlar.
Piyasa Yapıcının Görev ve Sorumlulukları
Bir aracı kurumun piyasa yapıcı olabilmesi için belirli kriterleri karşılaması ve borsa yönetimiyle sözleşme imzalaması gerekir. Piyasa yapıcının en temel görevi, alış ve satış fiyatları arasındaki farkı (spread) borsa tarafından belirlenen limitler dahilinde tutmaktır. Yani fiyatın uçurumlara düşmesini veya fahiş noktalara çıkmasını engelleyerek makul bir fiyat aralığı oluştururlar. Hisse senedi tahtasında derinlik yaratarak, piyasanın "kurumasını" ve işlemlerin durma noktasına gelmesini engellemek piyasa yapıcılığın ana hedefidir.
Likidite Sağlama ve Fiyat İstikrarı
Piyasa yapıcılar, kendi kârlarından ziyade piyasanın işleyişine odaklanırlar. Eğer bir hisseye aşırı talep gelirse piyasa yapıcı portföyündeki paylardan satış yaparak tansiyonu düşürür; tersine sert satışlar gelirse de alış tarafına geçerek fiyatın serbest düşüşe geçmesini frenler. Bu durum, döviz piyasalarındaki merkez bankası müdahalelerine benzer bir istikrar aracıdır. Yatırımcılar, piyasa yapıcısı olan hisselerde emirlerinin daha hızlı gerçekleşeceğini ve fiyatın manipülatif olmayan bir zeminde oluşacağını bilirler.
Piyasa Yapıcılığın Yatırımcıya Faydaları
Sistem, özellikle bireysel yatırımcılar için büyük bir koruma kalkanıdır. Piyasa yapıcılığın olduğu bir borsa tahtasında, alım-satım farkı daraldığı için yatırımcının işlem maliyeti düşer. Ayrıca, ani haber akışlarında fiyatın boşluklu bir şekilde aşağı veya yukarı savrulması engellendiği için rasyonel bir ticaret ortamı korunur. Altın fiyatları gibi yüksek likiditeye sahip olmayan hisse senetlerinde bile bu sistem sayesinde güvenli işlem yapılabilir.